14 Eylül 2015

DAĞ HASTALIĞI'nın belirtileri ve tedavisi

Bilindiği üzere, havadaki oksijen oransal olarak, yükseklere çıktıkça azalmaktadır, en yüksek oksijen oranı %21 ile deniz düzeyindedir. Dağ hastalığı, yüksek rakımda esasen solunulan havadaki oksijen yetersizliği veya düşüklüğüne bağlı olarak görülen bir durumdur

Oksijenden fakirleşmiş düşük atmosfer basıncı, solunum işini güçleştirir. Rahatsızlananlarda şu şikayetler görülebilir;

  • Erken dönemde kendini daha iyi hissetme, cesaret ve coşku hissi duyulabilir,
  • Sonra baş ağrısı, baş dönmesi,
  • Bulantı ve kusma, iştahsızlık,
  • Kuru öksürük,
  • Yorgunluk ve halsizlik, bazen göğüs ağrısı da görülebilir.

Bu belirtiler önemsenmezse, beyin ve akciğer ödemi, koma ve ölüme kadar gidebilen ağır tablolar oluşabilir. Dağcılarda belirtiler yüksek rakımda ortalama 5-6 saat geçirdikten sonra görülmeye başlar. Kişi aynı rakımda 1-2 gün beklediğinde, belirtiler kaybolabilir. Aynı şekilde 3000 metre üzerinde gerçekleşecek uçuşlarda uçuş ekiplerinin oksijen desteği ile uçmaları gerekir. Bu nedenle  günümüzdeki tüm yolcu uçakları kabin basıcı ayarlıdır.

En iyisi dağcıların acele etmeden, kendilerini düşük oksijene alıştırarak tırmanış yapmalarıdır. Kamp, dağ eteğine kurulur. Dağcılar her gün belirli bir rakıma tırmanır ve geri dönerler. Kamp, yüksek rakımlı yerlere tedricen taşınır. Günde 300 metreden daha fazla tırmanıp, orada gecelemek tehlikeli olabilir. Bu önlemlere uyulması hayatidir. Örnek olarak, Everest Dağına (8848 metre) bu önlemlere uymadan aniden çıkılabilse, kişinin bir dakikadan kısa sürede bilinci kaybolur ve 5-6 dakika içinde kaybedilir. Bu nedenlerle 3000 metrenin üzerine çıkıldığında, her 300 metrede en az bir gece kalıp dinlenmek gerekir. Yükseklik her 1000 metreyi geçince de, ikinci bir gece daha kalmak uygun olacaktır.

 

Tedavi

Belirtilerin görüldüğü noktadan biraz daha aşağı inerek, orada 1-2 gün beklemek pratikte en çok uygulanan yöntemdir. Hafif belirtilerde 300 metre, ağır belirtilerde ise 1000 metre aşağı inilmelidir. İstirahat, az hareket, bol sıvı ve gerekirse oksijen kullanılmalıdır. Başağrısı için aspirin yeterlidir. Sporcuların genel sağlık durumlarına bakmaları önem taşır, sigara ve uyku ilacı/yatıştırıcı gibi bazı ilaçların kullanımı ve o esnada alkol alımı net olarak sakıncalıdır. Kronik Dağ hastalığında ise, hastayı rahatlatmak amacıyla kan alınabilir, ama esasen kişi düşük rakıma inmelidir.

Ancak enteresan olarak yüksek irtifada antreman yapan sporcuların performansları, aşağı irtifalarda daha iyi olabilmektedir. Bu nedenle bu yıl Erzurum Palandöken’de bir yüksek irtifa kamp merkezi açılmıştır. Dünyada birçok profesyonel sporcu günümüzde antremanlarının bir kısmını buralarda yapmaktadır. 

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır