6 Ocak 2017

Verem haftasında bildiklerimiz ve bilmediklerimiz

VEREM SOLUNUM YOLU İLE BULAŞIR
Verem, “Mycobacterium Tuberculozis” adlı mikrobun insanlarda yaptığı, tedavi edilmezse ölümle sonuçlanan bir hastalıktır. Hasta kişilerin öksürmesi, hapşırması ve konuşması sırasında oluşan damlacıkların solunması ile bulaşır. Mikrobu alan her kişide mutlaka hastalık gelişmez. Vücutta uyur durumda kalabilir ve vücut direncinin düştüğü bir anda hastalık oluşabilir. Bulaşma açısından en riskli kişiler hastayla uzun süre aynı ortamda bulunan aile bireyleri ve yakın arkadaşlardır. Bir bulaştırıcı hastanın yılda ortalama 10-15 kişiyi enfekte ettiği kabul edilmektedir. Hastalıktan korunmanın en etkili yolu; bulaştırıcı hastalara hızla tanı konularak uygun tedavinin başlanmasıdır. Tedaviye başladıktan 2-3 hafta sonra bulaştırıcılık büyük oranda ortadan kalkar.

2-3 HAFTADAN ÇOK ÖKSÜRÜYORSAN, TÜBERKÜLOZU DÜŞÜN
Tüberküloz hastasında; 2-3 haftadan uzun süren ve tedaviye cevap vermeyen öksürük, balgam, balgamda kan, ateş, gece terlemesi, yorgunluk, halsizlik, kilo kaybı, iştahsızlık, nefes darlığı, göğüs ve sırt ağrısı şikâyetleri olur. Bu yakınmalar genellikle hafif başlayıp yavaş ilerlediğinden pek çok hasta doktora başvurmakta gecikebilir. Tüberkülozun erken tanısı için 2-3 haftadan uzun süre öksürüğü olan kişilerin en kısa sürede Göğüs Hastalıkları polikliniğine veya Verem Savaşı Dispanserine başvurmaları gerekir. Hastanın yakınmaları ve akciğer filmi bulguları tüberkülozdan şüphelenmeyi sağlar. Tanı ise balgamda verem mikrobunun gösterilmesi ile konulur.

TEDAVİNİN GARANTİSİ DGT’DİR
Tedavi başarısını arttırmak için, tüberkülozlu hastaların her doz ilacının bir sağlık çalışanı veya eğitilmiş bir gönüllü tarafından içirilmesi esastır. Bu yöntem “Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT)” olarak tanımlanır.  Doğrudan gözetimli tedavi uygulanacak yer ve zaman, hastanın isteğine uygun olarak, tedaviyi yapacak doktor ile birlikte kararlaştırılır.  DGT, hastanın iyileşmesini garantilediği gibi bulaşmayı önleyerek toplumun korunmasını da sağlar.

VEREMİ BİTİRME ZAMANI
Dünyada artık Tüberkülozu bitirme dönemi başlamıştır. Verem insidansında 2030 yılında %80 azalma, verem ölümlerinde önemli bir düşüş ve bunlara ek olarak “veremin hastalanan ailelere ekonomik yük oluşturmaması” hedeflenmiştir. Verem hastalarının kendilerine veya ailelerine sağlanacak destek ile hastaların tedaviye uyumu ve tedavi başarısı artacaktır. Tedavi başarısının artması ise hastalığın yayılmasını önleyip, toplum sağlığının korunmasına katkı sağlayacaktır.

ERKEN TANI VEREMDEN KORUR
Bulaştırıcı hastalara hızlı tanı koyup tedavi başlamak, toplumu hastalıktan korumanın en etkili, en kolay ve en ucuz yoludur. Korunmada; hastaların, özellikle toplu yaşam alanlarında maske takması, öksürürken mendil kullanımı, kaldığı odayı iyi ve sık havalandırması çok önemlidir. Ayrıca bağışıklığı baskılanmış kişilere, mikrop çıkaran hasta ile aynı evde yaşayanlara ve özellikle enfekte çocuklara, hasta olmamaları için, koruyucu ilaç tedavisi verilir. Koruyucu ilaç tedavi süresi 6 aydır. Kişisel korunmada yıllardan beri bilinen bir diğer yöntem de BCG aşısıdır. BCG aşısı, özellikle çocuklarda görülen, kanla yayılan (milier) ve beyin zarını tutan (menenjit) tüberküloz formlarına karşı koruyucudur. Ülkemizde BCG aşısı, hayat boyu sadece bir kez, doğumdan sonra ikinci ayını bitiren bebeklere yapılır.

İLACINI DÜZENLİ İÇERSEN, İYİLEŞİRSİN
Tüberküloz tedavisinde en önemli unsur; uygun ilaçların, yeterli süre ve düzenli bir şekilde kullanılmasıdır. Tüberküloz mikrobunu kesin olarak öldürmek ve bir daha çoğalarak hastalık yapmasını engellemek için başlangıçta en az 4 farklı ilaç kullanılır. Balgam kontrolleri ile 2.aydan sonra ilaç sayısı azalabilir. Toplam tedavi süresi en az 6 aydır. Hastaların her gün aynı saatte, tercihen tek seferde ilaç içmesi gerekir. Ülkemizde tüberküloz tedavisinde kullanılan tüm ilaçlar Sağlık Bakanlığı tarafından karşılanıp, hastalara Verem Savaşı Dispanserleri aracılığıyla ücretsiz dağıtılmaktadır. Hasta ilaçlarını düzenli kullanmazsa mikroplar, ilaçlara karşı direnç geliştirir. Dirençli tüberküloz dediğimiz bu hastalık tipinde ise tedavi çok daha zordur ve hasta, çok sayıda ilacı 18-24 ay kullanmak zorunda kalır.

Öksürüğünü ihmal etme!
Verem hastalığının genelde ilk belirtisi öksürüktür. İhmal edilen öksürük hastalığın ilerlemesine neden olur. Hastalığın erken evrede yakalanması önemlidir.

Öksürüğüne balgam, kilo kaybı ve gece terlemesi eklendiyse mutlaka hekime git!
İhmal edilen öksürüğe diğer belirtiler eklenir. Bu dönem bulaştırıcılığı arttığı ve hastalığın ilerlediği süreçtir. Hastalar genelde bu dönemde hekime başvururlar.

Balgam örneği, akciğer filmi ve diğer tetkikler için hastaneye başvur!
Verem hastalığının kesin tanısı alınan örneklerde mikrobun bulunması ile konulur. Ayrıca akciğer röntgeni, tüberkülin deri testi ve diğer tetkikler de tanıya yardımcıdır.

Hastalığın tedavisi var, korkma!
Hastalığa tanı konulduktan sonra en kısa zamanda tedavi başlanmalıdır. Tedavi ile kısa sürede bulaştırıcılık ortadan kalkar. Ama şikayetlerin geçmesi tedavinin kesilmesini gerektirmez. Buna hekim karar verecektir. En az 6 ay ilaç kullanılması gereklidir.

Hastalıktan değil tedavisiz kalmaktan kork!
Geçmiş yıllarda tedavisinin olmaması nedeniyle çok kötü bir ismi olan verem, günümüzde tedavisi olan bir hastalıktır. Düzenli, yeterli doz ve sürede kullanılan ilaç tedavisi ile hastalar sorunsuz iyileşebilmektedir.

İlaçlarını düzenli kullan, hayatın düzene girsin!
İlaçları kullanmayan veya düzensiz kullanan hastalar, hastalığın tekrarlamasına ve ilaçlara direnç gelişmesi nedeniyle tekrar kullanılamamasına yol açar. Direnç gelişmemiş daha zayıf özellikli ilaçların kullanılması hem tedavinin süresini ve yan etki oranını hem de maliyetini arttırır.

Yakınlarını kontrole götür, geleceklerinde hastalık olmasın.
Verem hastalarının yakınında bulunan ve hastalığı öncesi veya hastalığı sırasında uzun süre vakit geçirdiği kişilerin kontrolden geçirilmesi yeni hastalara kısa sürede tanı konulabilmesi açısında önemlidir. Çekilecek akciğer röntgeni ve deri testi ile temaslıların hayatlarının bundan sonraki döneminde hasta olmalarını engelleyecek tedbirlerin alınmasını kolaylaştıracaktır.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır