28 Temmuz 2018

Hava Kirliliği ve Kirli Havanın İklim Değişikliği İle İlişkisi

 Hava kirliliği ne demektir?

Hava kirliliğini genel olarak, iç ya da dış ortamda soluduğumuz havanın, kimyasal, fiziksel veya biyolojik ajanlar ile doğal özelliğinin bozulması olarak tanımlamaktayız. İki ana nedenden dolayı ortaya çıkmaktadır.

1. Doğal kökenli kirlilik. Burada en temel havayı kirleten kaynak, çöl tozları, volkanik patlamalar sonucunda ortaya çıkan toz, deniz tuzu gibi doğal kaynaklardan köken alan çoğunlukla toz ya da daha teknik olarak ifade etmek gerekirse partikül madde kirliliğidir. Bu kaynaklardan oluşan toz bulutları atmosfere karışmakta ve rüzgar ile uzak mesafelere kadar taşınabilmektedir.

2. İnsan kaynaklı kirlilik. ( Antropojenik kaynaklı) Hava kirliliği denildiğinde en çok sorumlu tutabileceğimiz kirlilik türüdür. Her türlü yanma faaliyeti kirlilik oluşturmaktadır. Yanma dediğimizde ise özellikle fosil yakıtların, enerji (termik santraller) , ısınma, endüstriyel kullanım, ulaşım amacıyla yakılması ve yanmasını anlamak gerekir. Fosil yakıtlar ise; kömür, mazot, benzin, doğal gaz, LPG olarak tanımlayabileceğiz petrol türevlerinden oluşmaktadır. Bunun dışında her türlü hafriyat, maden çıkartılması ve taşınması, orman yangınları, anız yakma, yangınlar gibi insanların faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan hava kirliliği de insan kaynaklı diğer nedenlerdir.

 

İç ortam hava kirliliği ne demektir?

Genellikle iç ortamda başlıca ısınma nedenli olarak katı yakıtların ve fosil yakıtların kullanılması sonucu oluşmaktadır. Evlerde kullanılmakta olan sobalarda yakılan odun, kömür, tezek, prina v.b bitki kalıntılarının yakılması, pişirme amaçlı yine bu yakıtlara ek olarak, petrol ürünleri ve hatta doğal gaz ve LPG kullanılması başlıca iç ortam kirlenmesine neden olan faktörlerdir. Bunlar dışında ev içerisinde kullanılan sıva, boya, mobilyalardaki vernik, temizlik maddelerinden kaynaklanan kimyasallar ve tabii ki ev içerisinde tütün mamullerinin kullanılması iç ortam kirliliğini oluşturmaktadır. İç ortam kirliliğine neden olan diğer bir faktör ise Radon gazıdır. Yeryüzünde kayaçlardan kaynaklanan bir radon gazı salınımı mevcuttur. Radon gazı evlerin bulunduğu zeminden iç ortama sızarak, iç ortamda sağlık riski oluşturabilmektedir. Radon gazı renksiz kokusuz bir gazdır ve en önemli özelliği radyoaktif olmasıdır. Bu özelliği nedeniyle de akciğer kanserine neden olması sağlık için ciddi bir risk oluşturmaktadır. Dünya üzerinde her yıl yaklaşık 3.5 milyar insan iç ortamda yaşanan hava kirliliği nedeniyle ölmektedir. İç ortam kirliliği yoksulluk ile elele gitmektedir.

 

Kirli havanın iklim değişikliği ile ilişkisi nedir?

Başta kömür olmak üzere, petrol ve petrol türevleri, doğal gaz gibi fosil yakıtların kullanımı, termik santrallerden, büyükbaş hayvan çiftliklerine kadar havaya karbondioksit salınmasına yol açan birçok faaliyetler hava kirliliğine ve küresel ısınmaya neden olmaktadır. Bu ısınma buzulları eriterek ve sera etkisi yaratarak olağandışı iklim olaylarına neden olmaktadır.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır