9 Kasım 2018

Türk Toraks Derneği Basın Bildirisi Satış Noktalarındaki İhlallerin Önlenmesi ve Düz Paket Uygulaması

TÜRK TORAKS DERNEĞİ BASIN BİLDİRİSİ 
SATIŞ NOKTALARINDAKİ İHLALLERİN ÖNLENMESİ ve DÜZ PAKET UYGULAMASI 
 İNSAN - TOPLUM SAĞLIĞI İÇİN GEREKLİDİR.

Bilindiği üzere tütün ürünleri için gündeme gelen “Düz (Yalın) Paket” uygulaması, paketlerin ön ve arka yüzleri için standart renk, punto, uyarıcı mesajların bulunmasıdır. Avustralya’da 2012 yılından itibaren hayata geçirilen Düz (Yalın) Paket uygulaması tütün kontrolü konusunda başarılı bir uygulama olarak tüm dünyanın dikkatini çekmektedir. Düz (Yalın) Paket uygulamasının en önemli özelliği, tütün ürünlerinin paketler aracılığıyla yaptığı dolaylı reklâm yoluyla tüketiciyi etkileme kapasitesini önlemektir. Düz paket uygulaması, öldürücü tütün ürünlerini cazip ürünler gibi sunulmasını, paketin reklam ve promosyon aracı olmasını engelleyerek; üzerindeki resimli ve yazılı uyarılarının daha etkin olmasını sağlamaktadır (1,2). 

Tütün Kontrol Çalışma Grubu üyelerine göre “Düz paket uygulamasının, 2012 yılında Avustralya’da uygulanmaya başlamasını takiben, erişkin nüfusta uygulama öncesi %16.1 düzeyinde olan sigara içim sıklığı %14.5’e düşmüş; 18 – 24 yaş arasında hiç sigara içmemiş gençlerin oranı %72’den %77’ye çıkmış; yasadışı tütün ürünü tüketimi %4.9’dan, %3.6’ya gerilemiştir (3-5). Konu hakkında yapılan araştırmalar, söz konusu uygulamanın özellikle gençler arasında tütün tüketimini azalttığı saptanmıştır. Diğer ülkelerdeki tecrübelere göre tütün endüstrisi, sigara tüketimini azaltan, düz paket uygulamasını engellemek için hukuki faaliyetlerde bulunmuştur. Ancak düz paket uygulamasının anayasaya uygun olduğu, serbest ticaret ve rekabet kuralları kapsamında değerlendirilemeyeceği ve devletlerarası ikili ticaret anlaşmalarını zedelemediği gösterilmiştir. Bu nedenle, endüstrinin düz paket uygulamasını engelleyici herhangi bir hukuk savaşına artık giremeyeceği, girse de kaybedeceği bilinmektedir. Türkiye’de sigara satışı son beş yıldır düzenli biçimde artmış ve 2017 yılında 105 milyar adet sınırını aşmıştır. Düz (Yalın) Paket uygulaması, bu artışı durdurabilecek bir adımdır, yeni kanun tasarısı ile onaylanmış ve yasalaşmış olması umut verici ve sevindiricidir. Ancak şu da bilinmelidir ki; tütün endüstrisi, Türkiye'yi 2021 yılına kadar ısıtılmış tütün ürünlerinin satıldığı en büyük üç pazardan biri haline getirmeyi hedeflemektedir. Türkiye bu ürüne kapı açmamak için direnmiştir, direnmektedir, direnmeye devam etmelidir. Tütün endüstrisi, yeni ürün grubunu tütün kanunlarından muaf tutup, düz paketi işlevsiz kılmayı hesaplamaktadır. Isıtılmış tütün ürünlerinin ulusal pazarda pazarlanması tavizini bekleyen tütün endüstrisine karşı Türkiye kanunlarının uygulanmasını denetleyerek izlemeli, pekiştirmeli ve halk sağlığını endüstrinin ticari çıkarlarının üzerinde tutmaya devam etmelidir”.


Türkiye’de 2008 – 2017 yılları arasında sigara satışı


Bir diğer yandan, tütün ürünleri reklam, promosyon ve sponsorluğunun engellenmesi, tütün ürünü kullanımın başlama oranlarını azalttığı bilinen bir gerçektir. Ülkemizin de taraf olduğu, Dünya Sağlık Örgütü - Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi gereğince, tütün ürünlerinin her türlü reklam, promosyon ve sponsorluğunun bütünüyle önlenmesi gerekmektedir. Satış noktalarında tütün ürünlerinin görünürlüğünün engellenmesibu noktalarda reklamların yasaklanması amacıyla tütün ürünlerinin kapalı dolaplarda satışa sunulmasıhiç kuşkusuz elzemdir. Ülkemizde halen tütün ürünleri satış noktalarında görünür şekilde sergilenmekte ve reklamları sürmektedir. İstanbul’da yapılan mükerrer araştırma sonuçları, ülkemizde satış noktalarının en az %90’ında kanun ihlali olduğunu göstermektedir (6, /). Satış noktalarında sigara ve diğer tütün ürünlerinin görünür olmaması gerekmektedir. Kanunlarımızın bu doğrultuda da düzenlenmesi ülkemizde etkili bir tütün kontrolü için kaçınılmazdır.  
TBMM Komisyon görüşmelerini takip eden Türk Toraks Derneği Sağlık Politikaları Çalışma Grup Başkanı Prof. Dr. Osman Elbek, “tütün düzenlemeleri hakkında aslında tüm vekiller mutabıkken, tütün ürünlerinin satış noktalarında kapalı dolaba girmesi ile ilgili maddenin iptal edildiğini, bu durumun endüstri müdahalesi şüphesi uyandırdığını; bu maddenin iptalinin ile tütün endüstrisine vitrin sergileme ve reklam yapma izni verilmesi demek olduğunu” bildirdi. 


Dünya Sağlık Örgütü - TKÇS’yi imzalamış ve bunun  kararlılıkla uygulamış olan ülkemizde, tütün ve ürünleri kontrolü alanında kazanımlarımızın kaybedilmemesi adına, Düz Paket uygulamasının yasalaşmasını memnuniyetle karşılıyor;  kamu otoritesini tütün ürünlerinin, satış noktalarında görünür şekilde satış ve sergilenmelerini engelleyecek düzenlemeleri hayata geçirmeye davet ediyoruz.

Kaynakça

  1. Tobacco Control 2015; 24:26 – 32.2. Tobacco Control 2015; 24: 33 – 41.
  2. https://www.cochrane.org/news/new-evidence-finds-standardized-cigarette-packaging-may-reduce-number-people-who-smoke.
  3. https://www.reuters.com/article/us-health-smoking-plainpackaging-idUSKBN17S35J
  4. https://www.tobaccofreekids.org/microsites/plainpackaging/evidence/australia-post-implementation-evidence.
  5. http://erj.ersjournals.com/content/50/suppl_61/PA2673.
  6. http://erj.ersjournals.com/content/48/suppl_60/PA1184.

TEMİZ HAVA SOLUMAK HAKTIR

TWITTER

© 2017 Türk Toraks Derneği. Tüm Hakları Saklıdır