Astım ve Pulmoner Rehabilitasyon

toraks.org.tr /

 Astım, hava yollarında mikrobik olmayan iltihabın neden olduğu, hava yollarının daralması ile kendini gösteren ve havanın akciğere girip çıkmasının zorlaştığı bir hastalıktır. Astım hastalarında solunum kaslarının üzerine binen yük artmıştır. Bu artışa bağlı olarak solunum kas kuvvetinde de bir azalma meydana gelebilir. Solunum kas kuvveti eğitimi solunum kas kuvvetinin tekrar artmasını sağlar. Eğitim küçük, taşınabilir, direnç verebilen cihazlarla sağlanır. Astımlı hastalar, daha çok göğüs solunumu yaparlar. Yardımcı solunum kasları devreye girer. Bu nedenle diyafragma adı verilen solunumda öncelikli görevi olan kası oldukça az kullanırlar. Diyafragma solunumu öğretilir ve bu sayede göğüs solunumu yapmaları önlenir. Astımlı hastalarda solunum egzersizleri ile dokulara yeterli oksijen gitmesi sağlanabilir.

Nefes Darlığı Azaltma Yaklaşımları

Nefes darlığını azaltmak için nefes darlığını azaltma pozisyonları fizyoterapistler tarafından öğretilir. Nefes darlığıyla günlük hayatın her anında karşılaşılabilir. Bu durumda solunum kontrolüyle birlikte öğretilen nefes darlığını azaltma pozisyonları uygulanabilir. Astım hastaları, merdiven ve yokuş çıkarken, elinde poşet taşırken nefes darlığı çekebilirler. Bunun nedeni enerji harcamasının sağlıklı bir insana göre daha fazla olmasıdır. İhtiyacı olan enerji astım hastaları tarafından karşılanamaz ve aynı zamanda kişide yorgunluk da gelişir. Enerji koruma teknikleri de yine fizyoterapistler tarafından öğretilebilir. Astımlı hastalar enerji koruma teknikleri, solunum kotrolü ve nefes darlığını azaltma pozisyonlarını öğrenerek yaşam kalitelerini de arttırabilirler. Aynı zamanda nefes darlığını önleyebildiklerinde her an ‘’nefes darlığı çekerim’’ tedirginliğini de üzerlerinden atarak fiziksel olarak daha aktif hale gelebilirler, kas kuvvetleri artar, aktif hale geldiklerinden bağımlılıkları azalır. Depresyon düzeyleri azalır ve hareket etmekten korkmazlar.

Egzersiz Eğitimi

Nefes darlığının artmasından dolayı astımlı hastalar hareket etmekten korkarlar. Hareket ettikçe daha çok nefes darlığı çekeceklerini düşünürler. Bunun sonucunda kasları zayıflar, fonksiyonel kapasiteleri ve yaşam kaliteleri azalır. Bu nedenle astımlı hastalarda düzenli egzersiz yapmanın faydalı olacağı düşünülmektedir. Astım kontrol altında tutulduğu sürece egzersiz yapılabilir. Kısa süreli bile olsa yoğun egzersizde şikayet artabilir. Ancak yavaş ve uzun sürede yapılan egzersizlerde şikayetler daha az olmaktadır. Yürüyüş tercih edilebilir. Hem yorucu bir egzersiz değildir hem de kişi kendisini daha mutlu hisseder, yaşam kalitesi artar. Egzersizler soğuk ve kuru havada yapılmamalıdır. Şikayetler meydana gelebilir. Suyun rahatlatıcı etkisi astımlı hastalar için oldukça iyidir. Dalma egzersizleri astımlı hastalarda önerilmemektedir.

Egzersiz öncesi mutlaka ısınma hareketleri yapılmalıdır. Bu egzersizle meydana gelebilecek yaralanmaları en aza indirir. Soğuk havalarda egzersiz yaparken mutlaka maske takılmalıdır. Egzersizden 15 dakika önce hızlı etkili bronkodilatörlerin alınması gerekir. Böylece hastalar daha rahat egzersiz yapabilirler.

Türk Toraks Derneği Pulmoner Rehabilitasyon ÇG