Akciğerde hava kaçağı (pnömotoraks) nedir?

toraks.org.tr /

Akciğerlerimizden havanın göğüs kafesi içine dolması sonucu akciğerin çökmesi ve işini yapamaması durumuna, akciğerden hava kaçağı veya tıp dilinde "Pnömotoraks" denilir. Pek çok nedene bağlı olabileceği gibi kendiliğinden de olabilir. Özellikle ince, uzun boylu genç erkeklerde, sigara içiyorlarsa daha sık görülür. Bunlarda akciğerin tepe kısmında tam gelişemeyen akciğer dokusunda, akciğer zarının hemen altında gelişen kabarcıkların hava basıncının artması sonucu patlamasıyla oluşan küçük yırtıklar, en fazla görülen sebebidir.

Sigara içen, uzun boylu, zayıf, genç yetişkin erkeklerde daha sık olmak üzere 100.000’de 5-10 kişide görülür. Erkeklerde kadınlardan 6 kat daha sıktır. Ülkemizde yılda 13.000 civarında pnömotoraks vakası olmakta, bunların 10.000’e yakını yatırılarak tedavi edilmektedir. Hastaların % 40’a yakını 15-45 yaş grubunda ve 3’te biri erkektir. Yılda 700 civarında yaralanma ve kazalara bağlı pnömotoraks vakası bildirilmiştir.

Hastalığın derecesine göre değişmekle birlikte, aniden başlayan ve çok şiddetli olabilen göğüs ağrısı ve nefes darlığı, en sık görülen belirtisidir. Şayet hızla akciğerin tümü sönerse, hastada tansiyon düşüklüğü ve şok gelişebilir. Hastalarda ayrıca öksürük, hızlı nabız, dudaklarda morarma da görülebilir.

Ani başlayan göğüs ağrısı ve nefes darlığı ile başvuran bir hastada, özellikle de genç hastada hekim, öncelikle muayenesini yapar ve çekilen akciğer grafisinde akciğerin dışında göğüs boşluğunda havanın olduğunu tespit edince tanıyı koyar.

Akciğer dışına kaçan havanın miktarına göre tedavi şekli değişir. Çok az miktarda hava kaçağı olan hastalar, gözlem altına alınır, yüksek oranda (5-6 lt/dak) oksijen verilir. Şayet hava miktarı fazlaysa hekim tarafından havanın boşluktan dışarıya atılmasına yönelik girişimler yapılır, tüp drenajı uygulanır. Bütün bu müdahalelere rağmen kaçak azalmıyor devam ediyorsa da, bir süre sonra cerrahi müdahale ile hasta tedavi edilir. Akciğerden hava kaçağına neden olan kısım, ameliyatla çıkartılır, yırtık olan kısım kapatılır.

Özellikle ince uzun boylu genç erkeklerin sigara içmemeleri, korunmanın başlıca temelidir. Ayrıca, akciğerin tepe kısmında kabarcık olduğu tespit edilen hastaların ani basınç değişiklikleri (dalma, dağa çıkma, uzun süreli uçak yolculuğu gibi) olan durumlardan kaçınmaları önerilir.

Hastaların özel bir takibi yoktur. Akciğerinde hava keseceği veya kabarcığı bulunan kişilerin ani nefes darlığı ile birlikte göğüs ağrıları olduğunda acilen bir göğüs hastalıkları uzmanı veya cerrahına başvurmaları tembihlenir. Sigaradan uzak durmaları tembihlenir.