VARDİYA SİSTEMİNİN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

toraks.org.tr /

 

Vardiya çalışma sisteminde en önemli sorun, uyku süresinde kısalma ve kalitesinde bozulmadır. Uyku kalitenin bozulması işyerinde uyuklamalara ve bu da kazalara zemin hazırlayabilmektedir. Yorgunluk anormal çalışma saatleri olan çalışanların ortak bir yakınmasıdır. Yorgunluk en fazla gece vardiyasından sonra, en az öğleden sonra vardiyasında fark edilir.

Vardiya çalışması özellikle anksiyete ve depresyon düzeylerine olumsuz etkide bulunmaktadır.

Vardiya nedeniyle yemek düzenin değişmesi, sindirim enzimlerinin salınmasındaki zamansal uyumsuzluk ve gece vardiyasında sigara içiminin fazla olması; hazımsızlık, ülser, kabızlık gibi yakınmaların artışına neden olabilir.

Araştırmalar vardiya sisteminin kalp-damar hastalık riskinde % 40'lık bir artışı ortaya koymuştur. 48 saatten fazla çalışan erkeklerde aterosklerotik kalp hastalığının (kalp damarı hastalığı) arttığı saptanmıştır.

Menstüriyel (adet) döngünün bozulması ve gece vardiyası nedeniyle aile yaşamında ortaya çıkan çatışma ve stres özellikle doğurganlık çağındaki kadınlar için özel riskler getirmektedir.

Vardiya çalışmasının kanserlere yol açabileceği belirtilmiştir. Gece boyunca yapılan aydınlatmanın melatonin salınımını baskıladığı, bunun “hormona bağlı tümörlerin” gelişmesinde etkili olabileceği düşünülmektedir. 

VARDİYA KAÇINILMAZSA NE YAPILMALI?

- Vardiya dönüşümleri sık aralıklarla (2-3 gün ara ile) yapılmalıdır.

- Vardiya sonrası en az 16 saatlik dinlenme dönemi olmalıdır.

- Gece vardiya çalışması hiçbir şekilde 8 saatten fazla olmamalıdır.

- Yaşı 45 ya da 55 üzeri olan çalışanlar mümkünse vardiya çalışmasından çıkarılmalıdır.

- Gece vardiyasından çıkan kişinin uyuması ve yeterince dinlenmesi sağlanmalıdır. Uyku dönemi olarak saat 14:00 ile 21:00 arası tercih edilse de, bu olanaklı değilse kısa bir sabah uykusundan sonra akşam en az 2 saat süreyle yeniden uyumak önerilmektedir.

- Gece çalışması sırasında ağır yemek yenmemesi önerilmektedir.

Fiziksel aktiviteler için çalışanlar özendirilmeli, işyerlerinde bu alanda çalışmalar yapılmalıdır.