Tütün Kontrolü Çalışma Grubu

Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubunun Ülkemizde Tütün Kontrolündeki Kazanımların Artması ve Korunması İçin Değerlendirmesi

 

Tütün Mamullerinin Üretim Şekli, Etiketlenmesi ve Denetlenmesine İlişkin Yönetmelik

ve Ülkemizde Tütün Kontrolü

Kasım 2018 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan ve çok önemli bir kazanım olan “sigaraların reklam unsuru oluşturmayacak şekilde tek tip düz pakette satışa sunulması” uygulamasını düzenleyecek olan yönetmelik, 1 Mart 2019 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından “Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine ilişkin Usul ve Esaslar hakkında yönetmelik” başlığı ile 30701 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır (http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/03/20190301-5.htm).

Yönetmelikte yer alan mamullerin tanımının yapıldığı maddede (Madde 4), “tütün ve tütün mamulleri” genel tanımından farklı olarak; ilk kez “içimlik tütün ürünü” veya “yanma süreci ile tüketilen ve tüttürme yoluyla içilen tanımları kullanılmıştır. Kullanılan bu yeni tanımlamalar ile, tek kategoride olan tüm “tütün ve tütün mamulleri”, iki ayrı kategoride (tütün mamulü ve içimlik tütün olacak şekilde) ele alınmaktadır. Markanın uygulanması, ambalaj renk, şekil ve içeriği ile mamul özellikleri ve sağlık uyarılarına ilişkin genel düzenlemeler, “tütün mamullerine” yönelik tanımlanmış olup (10 - 12. maddeler); genel uyarılar, bilgi mesajları, birleşik sağlık uyarılarına ilişkin düzenlemeler ise “içimlik tütün mamullerine”  yönelik düzenlenmiştir (13 - 15. maddeler). Ayrıca Madde 8, 3. fıkrada “katkı maddesi içeren mamulat çeşidinin yanma süreci sonunda veya yanma süreci olmaksızın emisyonları” ibaresi bulunmaktadır. Yanma süreci olmaksızın emisyon veren ürün, ısıtılmış tütün ürünü veya e-sigaradır. “Tütün mamulü ve içimlik tütün ürünlerindeki ayrımının yanma süreci temelli tanımlanmış olması ve bu iki grup ürünle ilgili katkı maddeleri, girdi ve paketleme koşullarının farklı olması nedeniyle, söz konusu düzenlemelerin Türkiye’de satışı yasal olmayan ısıtılmış tütün ürünleri ve elektronik sigara pazarlanmasına olanak tanıyabileceği endişesi duymaktayız.

Girdi ve emisyonların bildirilmesi ile ilgili raporlamalar hakkındaki düzenlemelerin yer aldığı Madde 7’nin 7. fıkrasına göre, söz konusu girdilerin tüketicinin bilgilendirilmesi için Bakanlık internet sitesinde yayımlanarak halkın bilgisine sunulması gerekmektedir. Oldukça yararlı olan bu düzenlemede, söz konusu bilgilerin yayımlanmasında ticari sırların korunmasının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Ancak, üreticilere, bu bilgileri Bakanlığa verirken ticari sır saydıkları bilgileri belirtme imkânı tanımlanmıştır. Oysa ki, ticari sır alanı endüstri yetkisinde olmamalıdır.

Girdilerin düzenlenmesini konu alan 9. Madde’nin d bendinde yanmamış formunda kanserojen, mutajen, reprotoksik özelliklere sahip maddeler yasaklanmakta olduğu görülmektedir. Bu kapsamda, söz konusu maddelerin yandığında edindikleri özelliklerinin de bilinmesi gereklidir, düzenleme konularına eklenmesi önemlidir.

Sağlık uyarılarına ilişkin genel düzenlemeleri konu alan Madde 12’de bahsedilen sağlık uyarılarının seçiminden sorumlu merci belirtilmemiştir. Uyarıların hangi yöntemle ve hangi merci tarafından düzenleneceği belirtilmemiştir. Uygulamanın etkin olabilmesi için, bilimsel olarak da en etkili uyarıların seçilebilmesi konusu önem arz etmektedir.

Ülkemizde tütün ve tütün ürünleri kontrolü alanın elde edilen kazanımların artması ve bu alanda gerileme kaydedilmemesi adına, tanımlanan mevzuatın iyileştirilmesini temenni ediyor, kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz. 

TTD Tütün Kontrol Çalışma Grubu